ÇOCUK KİTAPLARININ GENEL ÖZELLİKLERİ

Bebek ve çocuklar için hazırlanan kitapların resimleme, içerik ve biçimsel olarak belirli özelliklere sahip olması gerekmektedir.

 

 

Boyut:  Aynı boyutlardaki kitaplar yerine farklı boyutlardaki kitaplar tercih edilmelidir. 2 yaşa kadar çocukların ellerine verilen kitaplar  kolay tutma, sahip olma, benim diyebilme duygusunu tadabilmeleri için küçük boyutta olmalıdır. Büyük boyutta, yetişkinle bakılan kitapların ise çocuğun rahatça görebileceği, yetişkinin rahatça okuyabileceği ve kucağa sığabilecek kitaplar olması gerekir.

Kapak: Kapak çocuğun kitapla ilk tanışma aracıdır. Bu nedenle çocuğun dikkatini çekebilecek nitelikte olmalı; renkli, resimli, çekici özellikler taşımalıdır. Kapak kağıdı, sağlam ve kaliteli olmalıdır. ABC, banyo ya da dokunma kitaplarının kapak ve sayfaları yıpranmayı önlemek, dayanıklılığı artırmak ve çocuğa çevirme kolaylığı sağlamak için kalın mukavva ya da kumaştan yapılmış olmalıdır.

Kağıt: En iyi kalitede birinci hamur kağıt olmalı, mürekkebi dağıtmamalı, renkleri değiştirmemeli, kolay yırtılmamalı ve mat olmalıdır. Bir yaş öncesi çocuklar kitapları ağızlarına aldıkları için yıkanabilir olması tercih edilmelidir. Çocuğun sağlığına zarar verecek nitelikte kağıt üzerinde çıkabilir boya ya da parçalar olmamalıdır. Bir yaştan önce kağıt yerine bez kitaplar, bir yaştan sonra ise çocuğun sayfaları çevirebilme becerisini artırdığı için kartondan yapılmış kitaplar kullanılmalıdır. İki yaştan sonra sayfaların kalınlığı incelmeye başlamalıdır.

Cilt:  Çocuklar kitaplarına yetişkinlerin gösterdikleri özeni göstermeye bilirler. Resimli çocuk kitapları çocuklar tarafından sürekli ellenir, sayfaları çevrilirken çekiştirilir, oyuncakların arsında oyun materyali olarak konulur. Bu nedenle de ciltlerin olabildiğince sağlam olması gerekmektedir. Resimli çocuk kitabının dayanıklı olması onun sağlam olması ile ilgilidir. Çocuğun elinde kitabım dağılmaması, cildin bozulmaması önemlidir. Çocuklar için en uygun ve sağlam olan ciltleme şekli iplik dikiş olan ciltleme şeklidir.

Sayfa düzeni: Sayfalar aralıklı satırlardan oluşmalı, sayfa kenarlarında boşluklar bulunmalıdır. Sayfalar tek sütun halinde düzenlenerek okuma rahatlığı sağlanmalıdır. Çocuk metni ve ona ait resmi aynı sayfada görebilmelidir.

Yazım şekli ve cümleler: Çocuk kitaplarında yazım şekli oldukça önemlidir. Okul öncesi çocukları için hazırlanan kitaplarda süslemeli harflerden kaçınmak, olabildiğince sade harfler kullanmak gerekmektedir. Çocukların kitabın resimlerine bakarken diğer taraftan harfleri de tanımaya başladığı gözden kaçırılmamalıdır.

Resimli kitaplardaki yazıların harf büyüklüğü son derece önemlidir. Okul öncesi dönem çocukları için okunacak kitaplarda önerilen harf büyüklüğü 18-22 veya 14-16 punto, okumaya başlayan çocuk için ise 16-18 punto olmalıdır. Tek özneli çocuğun anlayabileceği nitelikte basit cümleler kullanılmalıdır.

Resimler: Çocuğun öğrenme dünyasını zenginleştirmeli, üretkenliğini harekete geçirmelidir. Öyküdeki ayrıntılar resimde de olmalı, metin resim bütünlüğü sağlanmalıdır. Çocuğun hayal gücünü geliştire bilmeli, yazarın sözle anlattığını görsel olarak net bir biçimde yansıtabilmelidir. Konulardaki hareket ve duyguyu verebilmelidir.

İçerik özellikleri:  Resimli çocuk kitaplarında karakterler; çocuk, yetişkin, gerçek yada kişilik verilmiş hayvan, makine yada eşya olabilir. Öyküdeki yeni sözcükler, çocuğun yaş ve kavram düzeyine uygun olmalıdır. Ses tekrarları içeren sözcükler bulunmalıdır. Sonuç olumlu olmalıdır, ayrıca öykü aniden kesilmemeli, belirli bir sonla bitmelidir.

Kitaplardaki resimlemeler çok önemlidir. Çocuk resmin metinde geçen her şeyi anlatmasını beklediğinden resimler gerçeğe uygun, ilgi çekici ve detayları öyküye uymalıdır. Resimdeki mizah unsuru çocukların yaş düzeyine  uygun olmalıdır. Çocuk okumayı bilmediğinden, kitabı resimlerinden okuyabilmelidir. Bunun için resmin, ait olduğu metnin yanında yer alması çok önemlidir.

Çocuğa seçilen kitapların içerik yönünden somut olması önemlidir. Çocukları korkutacak( canavar,hayalet gibi) ifadelerin kullanılmaması, hayal dünyasını olumsuz etkileyecek anlatımlara yer verilmemesi gerekir.

Resimli çocuk kitaplarının başı ve sonunu olmasının yanı sıra hitap edeceği yaş grubunun dikkat süresi de önemlidir. Okul öncesi çocuklarının dikkat süresi kısadır. Bu nedenle iyi bir çocuk kitabının içeriğinde bunun dikkate alınması, söylenmek istenilen şeylerin olabildiğince az sözcükle anlatılması gerekmektedir. Gereksiz detaylar çocuğun dikkatinin dağılmasına neden olacak ve öyküden uzaklaştıracaktır. Resimde görülen kişilerin, mekanların ve eşyaların uzun uzun tanımlanmasına gerek yoktur.

İki buçuk- üç yaş çocuğu için resimli çocuk kitabının en fazla 16 sayfa olması uygun olacaktır. Yaş büyüdükçe dikkat süresi artacağı ve çocuklar daha uzun öyküleri dinleyebileceği için beş yaş üzeri çocuklar için resimli kitapların sayfa sayısı artacaktır.

 

 

You may also like...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir